2.7 Hoe bepaalt de raad de kaderstellende agenda?

Voorbeelden van langetermijnagenda's van de raad

In de gemeente Tilburg heeft de raad in een interactief proces met burgers een beleidsagenda opgesteld met thema's waarop de raad in deze periode het voortouw wil nemen.

In Castricum is er een raadsthema-agenda opgesteld die de onderwerpen bevat waarbij de raad vanaf het begin een grote rol wil spelen in de beleidsvoorbereiding.

Maar wie bepaalt nu welke onderwerpen op welk moment aan de orde zijn en een kaderstellende rol van de raad vergen? Formeel is het zo dat de raad zijn eigen agenda bepaalt. In de praktijk wordt de agenda in veel gemeenten echter grotendeels bepaald door de interne planning van de ambtelijke organisatie (en dus door het college). Een raad die in een dergelijke setting gaat schuiven met de planning of eigen onderwerpen aandraagt, loopt de kans als antwoord te krijgen dat de plannen niet haalbaar zijn omdat dit ambtelijk onoverkomelijke problemen oplevert.

Raden die zich daarbij neerleggen, zullen er niet in slagen zich de rol toe te eigenen die in het duale stelsel beoogd is. Daarin is namelijk sprake van een raad die vooraan in het proces staat en de politieke agenda bepaalt. Dit betekent niet dat een raad voortaan de planning van de ambtelijke organisatie moet bepalen. Maar wel dat er ten aanzien van politiek interessante onderwerpen ruimte voor de raad is om zaken op de agenda te plaatsen of in een planning naar voren of naar achteren te halen. Dit betekent dat een planning flexibel moet zijn en enige vrije ruimte moet bieden. De raad kan het college opdracht geven hier zorg voor te dragen. Aangezien dit voor sommige gemeenten een flinke omslag voor de ambtelijke organisatie zal betekenen, is enig geduld wel op zijn plaats.

Citaat uit 4 Duaal in de dierentuin - een raadsontmoeting over kaderstelling [11]

Groningen: 'Sinds 7 maart komt het ook voor dat de raad (vaak vanuit commissies) het college opdracht geeft bespreking van een onderwerp voor te bereiden, terwijl het college dit onderwerp nog niet aan bod wilde laten komen. Dit kan ook op verzoek van individuele fracties. Tot nu toe leidt dit meestal niet tot successen: het college komt onder druk met een kort stuk dat volgens de raad soms niet geheel ter zake is. De fractie(s) die om behandeling gevraagd hebben, zijn dan inhoudelijk goed voorbereid, andere fracties niet.'

[11] Duaal in de dierentuin - een raadsontmoeting over kaderstelling, Vernieuwingsimpuls Dualisme en lokale democratie, november 2003, p. 22.