2. Checklist

De burgemeester als raads- en collegevoorzitter

(Hoofdstuk 3)

Vroegtijdige duidelijkheid over rolverwachtingen
De burgemeester maakt de raad en het college duidelijk wat zijn positie is en bespreekt met deze organen de wederzijdse rolverwachtingen.

Keuze tussen raad en college?
De burgemeester kan zijn dubbelfunctie als voorzitter van de raad en voorzitter van het college alleen goed uitoefenen wanneer hij in alle gevallen zijn eigenstandige rol blijft vervullen.

Voorzitterschap vergaderingen
De burgemeester bespreekt met respectievelijk raad en college hoe hij vergaderingen voorzit: technisch, sturend, inhoudelijk meediscussiërend?

De plek in de raadszaal
De plek van de burgemeester in de raadszaal weerspiegelt zijn positie en taken. De raad spreekt zich hierover uit.

Raadspresidium en fractievoorzittersoverleg
De raad bespreekt de rollen en taken van een eventueel presidium en fractievoorzittersoverleg, (bijvoorbeeld ten aanzien van agendavorming) en de rol van de burgemeester bij deze overleggen.

De vervanging van de burgemeester
De raad bepaalt bij aanvang van zijn zittingsperiode de vervanging van de burgemeester als voorzitter van de raad. Dit geldt tevens voor het college met betrekking tot het loco-burgemeesterschap.

 

Collegeonderhandelingen

(Hoofdstuk 4)

De cultuur bepaalt de rol van de burgemeester
De burgemeester houdt rekening met de lokale politieke cultuur

De burgemeester en de (in)formateur
De burgemeester is beschikbaar om op verzoek van de raad de rol van (in)formateur te vervullen. Dit is echter eerder uitzondering dan regel.

Betrokkenheid burgemeester
Voorafgaand aan de onderhandelingen stemt de burgemeester met de raad af welke rol hij in het proces zal spelen.

Tussentijdse consultatie
De burgemeester is beschikbaar voor tussentijdse consultatie

Visie burgemeester
De visie van de burgemeester op de uitkomsten van de collegeonderhandelingen wint aan waarde indien hij ook vooraf zijn visie heeft kunnen geven.

Burgemeestersportefeuille
De burgemeester behoort van de raad en de collegeonderhandelaars de ruimte te krijgen om zich voorafgaand of tijdens het proces uit te spreken over de samenstelling en de inhoud van zijn portefeuille.

Ondersteuning bij onderhandelingen
De burgemeester maakt, in samenspraak met de gemeentesecretaris, eventuele ondersteuning van de onderhandelingen vanuit het ambtelijk apparaat mogelijk.

De commissievoorzitters
De aanwijzing van de commissievoorzitters is een raadsaangelegenheid, die zich niet beperkt tot de coalitie. De burgemeester kan hierbij een bemiddelende rol spelen, indien de raad hiermee instemt.

 

De burgemeester, de griffier en het ambtelijk apparaat

(hoofdstuk 5)

Verhouding burgemeester-gemeentesecretaris-ambtelijke organisatie
Voor het college en de ambtelijke organisatie blijven burgemeester en secretaris de bekende tandem vormen; naar de raad toe neemt de griffier de positie van de gemeentesecretaris in.

De relatie met de raadsgriffier
De raad maakt afspraken over aansturing en beoordeling van de griffier.

Personele unie?
De burgemeester spreekt zich in principe uit tegen een personele unie van de gemeentesecretaris en de raadsgriffier.

De griffier en de secretaris
De burgemeester bevordert dat de gemeentesecretaris en de raadsgriffier als partners vanuit eigen verantwoordelijkheden optreden.

Gemeentesecretaris en raadsvergaderingen
De raad beslist of de gemeentesecretaris bij raadsvergaderingen aanwezig is en zo ja, op welke plek in de zaal hij zit en of hij aan de beraadslagingen deelneemt.

 

De burgemeester als kwaliteitsbewaker

(Hoofdstuk 6)

Verantwoordelijkheden
De burgemeester is verantwoordelijk voor procedures, integraliteit en bestuurlijke kwaliteit; de raad bepaalt het kwaliteitsniveau en de kaders voor de inhoud; de portefeuillehouders zijn verantwoordelijk voor de vakinhoudelijke kwaliteit. De burgemeester bespreekt met de raad en binnen het college wie op welke manier waarvoor verantwoordelijk kan worden gehouden.

De burgemeester is slechts controller
De burgemeester treedt niet normerend op, maar rapporteert slechts aan de raad aangaande de kaders die de raad vooraf heeft aangegeven en doet eventueel procedurele aanbevelingen.

Ambtelijke ondersteuning
Voor een goede vervulling van de verschillende zorgplichten is de burgemeester afhankelijk van ambtelijke ondersteuning.

 

Het burgerjaarverslag

(Hoofdstuk 7)

Het eindstuk van een jaar zorgplicht
Het burgerjaarverslag geeft de verantwoording weer van de wijze waarop de burgemeester zijn bestuurlijke zorgplichten heeft ingevuld

Kaders van de raad
De raad geeft aan het begin van het verslagjaar aan welke kaders hij van belang acht voor de inhoud van het verslag en op welke wijze de raad gerapporteerd wil worden.

Inhoudsopgave
Naast de genoemde wettelijk voorgeschreven onderwerpen kunnen ook andere onderwerpen aangaande de relatie burger-bestuur in het burgerjaarverslag worden opgenomen.

Groeimodel, in interactie met de raad
Raad en burgemeester evalueren jaarlijks de waarde van het burgerjaarverslag en bespreken mogelijke verbeteringen.

Invloed burgers op inhoud
De burgemeester bespreekt met de raad op welke wijze burgers worden betrokken bij de inhoud van het burgerjaarverslag.

Een jaar lang gegevens bijhouden
De burgemeester verzamelt gedurende het jaar systematisch gegevens voor het jaarverslag en krijgt daartoe de ondersteuning die nodig is.

Persoonlijk of zakelijk?
De burgemeester kiest de stijl waarin hij rapporteert.

De verhouding tot het gemeentelijk jaarverslag
Het burgerjaarverslag verschijnt weliswaar gelijktijdig met het gemeentelijke jaarverslag, maar staat daar bij voorkeur materieel en inhoudelijk los van.

Bekendmaken burgerjaarverslag
De burgemeester geeft na overleg met de raad aan op welke wijze bekendheid wordt gegeven aan het burgerjaarverslag.

 

Overige aanbevelingen

(Hoofdstuk 8)

Aanjager of toeschouwer
De burgemeester bespreekt met de raad zijn rol in het dualiseringsproces. Als voorzitter van raad en college en kwaliteitsbewaker/controller kijkt de burgemeester niet vanaf de zijlijn toe.

De raad investeert in zichzelf
De burgemeester maakt de financiële gevolgen van dualiserende maatregelen inzichtelijk voor besluitvorming.

Cultuurverandering
De burgemeester maakt ondersteuning bij het proces naar een cultuurverandering bespreekbaar.

De buitenwereld
Doel van dualisering is de besluitvorming voor burgers meer toegankelijk te maken. Burgers zijn dan ook betrokken in het proces. De burgemeester is de meest aangewezen persoon om raad, college en ambtenaren hierop attent te maken en te voorkomen dat dualisme een intern gericht proces wordt.

Transparantie voorop
Burgemeester, raad en college maken hun posities, rollen en onderlinge verwachtingen zo veel mogelijk zichtbaar, niet alleen voor elkaar, maar ook voor de burgers.

Grote en kleine gemeenten
Grote en kleine gemeenten verschillen aanzienlijk. Raad, college en burgemeester kiezen voor een bestuurscultuur en -praktijk die op hun eigen maat is toegesneden.

Gluren bij de buren
Keuzes in de lokale bestuurscultuur maak je sterker door op zoek te gaan naar ervaringen van andere gemeenten. Burgemeester, college en raad oriënteren zich dan ook op wat er in andere gemeenten gebeurt.

Evalueren is leren
Raad, college en burgemeester evalueren met regelmaat en met elkaar het eigen functioneren.