De Gemeentewet bepaalt dat de raad moet kiezen voor een rekenkamer volgens een vast model dat in de wet is vastgelegd of voor een rekenkamerfunctie waarbij de raad - binnen de wettelijke kaders - meer zelf invulling geeft aan de uitvoering van de taak. In deze handreiking wordt ervan uitgegaan dat de rekenkamerfunctie vorm krijgt in een rekenkamercommissie met leden van de raad (en van daarbuiten).
Dit hoofdstuk gaat in op de belangrijkste kenmerken van en verschillen tussen de rekenkamer en de rekenkamercommissie. Tabel 3.1 geeft hiervan een overzicht.
Tabel 3.1 Wat is wettelijk voorgeschreven voor een rekenkamer en een rekenkamercommissie?
| Wettelijk voorgeschreven | Rekenkamer | Rekenkamercommissie |
|
Taken |
Doelmatigheid, doeltreffendheid en rechtmatigheid onderzoeken (4.2) |
Gelijk aan de rekenkamer (5.2) |
|
Bevoegdheden |
Informatie binnen gemeente:
Derden:
|
Niets geregeld (De gemeenteraad kan zelf regelen) (5.2) |
|
Rapportage-verplichtingen |
|
Gelijk aan de rekenkamer (5.2) |
|
Samenstelling |
Eenhoofdig of collegiaal (4.51) |
Vrij (5.3) |
|
Benoemingen Ontslag |
Benoemingen voor zes jaar Ontslag alleen vanwege bepaalde wettelijke bepalingen (4.52) |
Vrij (5.3) Vrij (5.3) |
|
Lidmaatschap raadsleden |
Onverenigbaar (4.51) |
Vrij (5.3) |
|
Keuze onderwerpen |
Bepaalt de rekenkamer zelf (4.2) |
Gelijk aan de rekenkamer (5.2) |
|
Ambtelijke ondersteuning |
Gewaarborgd |
Vrij |
Het meest wezenlijke verschil tussen de rekenkamer en rekenkamercommissie is dat een raadslid niet tevens lid mag zijn van de rekenkamer; hij kan dit wel zijn bij de rekenkamercommissie.
Dit hoofdstuk geeft verder tegen de achtergrond van de tabel met name een aantal mogelijke overwegingen die een rol kunnen spelen bij het kiezen voor een lokale rekenkamer dan wel voor een lokale rekenkamercommissie. Naar voren zal komen dat voor deze keuze de onafhankelijkheid en een directe relatie van de raad met de rekenkamercommissie belangrijke criteria zijn. Bij het begrip onafhankelijkheid gaat het er in de kern om dat de rekenkamer(commissie) zonder "last en ruggespraak" zèlf zaken kan regelen zoals de keuze van de onderwerpen van onderzoek en de wijze van onderzoek en rapportage. In hoofdstuk vier en hoofdstuk vijf wordt gedetailleerder ingegaan op achtereenvolgens de rekenkamer en de rekenkamercommissie.



Het Actieprogramma Lokaal Bestuur is een project van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) en het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK)