Bijlage II: Praktijkvoorbeelden

Case 1

De noodzaak van de actieve informatieplicht

Een gemeente heefthet plan een nieuw sportcomplex aan te gaan leggen. Het college heeft de verdere vormgeving bepaald. Dit alles is in overleg met de verschillende belangengroepen en omwonenden geschiedt. Het college komt vervolgens met het voorstel bij de raad terecht. De raad krijgt een zo dichtgespijkerd plan voor zich dat hij eigenlijk alleen nog maar ja of nee kan zeggen.

Raadsleden hebben wel vaker het idee dat zij aan het einde van de rit niets meer in te brengen hebben. Als een verkeersplan of het plan voor de renovatie van een buurt al helemaal is vastgelegd en doorgesproken met belanghebbenden, valt er voor raadsleden niet zo veel meer te beslissen.

Door de dualisering en de invoering van de actieve informatieplicht dient een dergelijk proces anders te verlopen. De raad zou van tevoren in het raadsprogramma of beleidskader al de grote lijnen voor beleid aan kunnen geven. Het college zou wanneer hij een probleem oppakt of met een innovatief plan van start wil gaan de raad daarvan van te voren op de hoogte moeten stellen en ook gedurende het proces. De raad kan vervolgens ook bij de inspraakmomenten met burgers aanwezig zijn en daardoor zijn volksvertegenwoordigende rol uitoefenen. De controle op het college zal via deze weg beter gaan. De kwaliteit van besluitvorming zal ook verbeteren.

De informatie dient altijd tijdig en compleet te zijn, zodat de discussie in de raad het besluit nog kan beïnvloeden. Deze werkwijze zorgt voor een verlevendiging van het politieke debat in de raad wat de politiek aantrekkelijker zal maken.

Case 2

Artikel 160 Gemeentewet in combinatie met de actieve informatieplicht

Op grond van artikel 160, eerste lid, aanhef en onder e, Gemeentewet is het college bevoegd tot privaatrechtelijke rechtshandelingen van de gemeente te besluiten.

Dit betekent bijvoorbeeld dat het college van burgemeester en wethouders bevoegd is een besluit te nemen tot de vaststelling van grondprijzen voor openbaar groen en de daaruit voortvloeiende rechtshandelingen te verrichten.

In een gemeente leidt een dergelijk besluit er toe dat voor enkele dorpen binnen de gemeente de grondprijzen van € 80,- naar € 290,- per vierkante meter kunnen stijgen. Deze stijging kan aangeduid worden als een ingrijpende beleidswijziging. Op grond van artikel 169, vierde lid, Gemeentewet dient het college dit voortijdig te melden aan de raad.

Weliswaar behoeft het besluit van het college niet de instemming of goedkeuring van de gemeenteraad, maar heeft zij wel een informatieplicht jegens de raad.

De gemeenteraad kan het college hierdoor controleren en eventueel ter verantwoording roepen. Anderzijds zorgt het informeren van de raad er voor dat de raad voor het invullen van zijn volksvertegenwoordigende rol het beleid kan uitdragen.